AML - Akut Mİyeloİd Lösemi Rehberİ

Kemik iliği, kan ve başka dokularda kendilerini sürekli kopyalamaya-klon başlayanbir veya daha fazla sayıda miyeloid blastlardan kaynaklanan bir hastalıktır. Ortalama tanı koyma yaşı 65 yaştır. 15 yaş altı çocuklarda tüm akut lösemi olgularının % 15-20'siniAML oluşturmaktadır. ALL'ye benzer şekilde AML tanısı açısından kemik iliği ve/veya kandablast yüzdesinin miyeloid blastlar ( miyeloblastlar, monoblastlar/promonositler ve megakaryoblastlar) için % 20 veya daha fazla olması gerekmektedir.

Akutmiyelojenöz lösemi (AML) bir tür kan kanseridir. AML'nin diğer adı Akut Miyeloid Lösemidir. AML kemikiliğinde başlayan bir kanser türüdür. Araştırmamızdadaha çok " Kanser olmamak için ne yapmalıyım?" sorusuna cevap aradık. Myeloblastadı verilen ve normal kan hücrelerine-kırmızı kan hücrelerine, trombositleredönüşmesi gereken anemi-kansızlık-kırmızı kan hücresi üretiminde azalma ve sıkenfeksiyona yakalanma-beyaz kan hücresi üretiminde azalma durumu ortayaçıkabilir. Ergenlikçağında ve 20 li yaşlarda saptanan lösemilerin %50 sini, yetişkinlerdekilösemilerin de %20sini AML oluşturur.

Genelolarak lösemiler tüm kanserlerin %2 sini oluştururlar. Erkeklerdelösemi daha sık gözlenmektedir. Ayrıcabeyaz ırkta da daha sıktır. Yetişkinlerdelösemi tanısı konma sıklığı çocuklardan 10 kat daha fazladır ve risk yaşlabirlikte artar. Çocuklararasında ise 4 yaş altında daha sık gözlenir.

NEDENLER

AML,kemik iliğindeki tek bir hücrede meydana gelen değişiklik ile başlar. AML'dekilösemi hücreleri genellikle blast hücreleri olarak adlandırılır. Bilimadamları AML'ye yol açan hücresel değişikliklerin açıklanabilmesi içinçalışmaktadır. Downsendromu ve Fanconi anemisi, Shwachman-Diamond sendromu ve diğerbazı nadir genetik hastalıklarda AML riski artmaktadır.

AML ileilgili diğer risk faktörleri şunlardır:

Bazıkemoterapi türleri: Diğerkanserlerin tedavisinde uygulanan radyoterapi

Tütünkullanımı

Fazla miktarda benzen maruziyeti Bu risk faktörleri bulunan kişilerin çoğunda AML meydana gelmezken, AML görülen kişilerin çoğunda da bu risk faktörleribulunmamaktadır. AML birisinden bulaşmaz. Çok nadir olarak, aynı aile içinde beklenenden daha fazla AML vakası görülebilir. Buailelerdeki çocukların AML'ye yatkınlığı arttıran bir gen taşıdığınainanılmaktadır. Ailevi kanserler hakkındaki bilgilerin arttırılması ve etkili tedavileringeliştirilmesi için çalışmalar devam etmektedir. İnsanlarherhangi bir yaşta AML'ye yakalanabilirler. AML'yeyakalanma ihtimali yaşla artmaktadır. Akutlösemili 6 çocuktan birinde AML vardır. Birçokvakada doktorlar sağlıklı hücrelerin neden AML hücrelerine dönüştüğünü bilmemektedirler. Bazışeyler AML'ye yakalanma riskini artırabilir.

Bazıkemoterapi tipleri: Kanseri tedavi etmek için kullanılan radyasyon

Downsendromu: Benzen,normal kök hücre DNA'larına zarar verir. Sigara içmek benzen maruziyetinin bilinen önde gelen sebebidir. Benzenbazı endüstriyel ortamlarda da bulunur. ABD vediğer ülkelerde işyeri benzen maruziyetini sınırlayan katı yasalar mevcuttur. Burisklere maruz kalan birçok kişi AML'ye yakalanmaz. BaşkasındanAML kapamazsınız. AMLhastasında aşağıdaki belirti ve bulgular görülebilir. AML' dekibelirti ve bulguların bazıları birçok hastalıkla ortaktır.

AML'libir kişide meydana gelen değişikliklerden bazıları şunlardır: Halsizlikve yorgunluk. Fiziksel aktivite sırasında nefes darlığı. Solukcilt. Dişetlerinde şişlik. Kesiklerinyavaş iyileşmesi . Ciltaltında toplu iğne başı büyüklüğünde kırmızı noktalar . Küçükkesiklerde uzun süre kanama. Hafif ateş. Belirgin bir nedeni olmayan morluklar-çürükler. Kemiklerdeve diz, kalça veya omuzda ağrı. Lenfnodlarında büyüme.

Bu belirtilerin herhangi birinden şikâyeti olan kişiler için en iyi öneri hekimebaşvurmalarının söylenmesidir. Kan veKemik İliği Tetkikleri AML tanısı koymak için kan ve kemik iliği tetkikleriyapılır. Butetkiklerden ikisi kemik iliği aspirasyonu ve kemik iliği biyopsisidir. Kemikiliği aspirasyonunda hücre yüzeyindeki proteinlere bakılarak hücre tipi ve bazıanormallikler saptanabilir. Sitogenetikanaliz ve başka testler için de kullanılabilir. AML tanısı koymak amacıyla Kırmızı küre, beyaz küre ve platelet sayısını saptamak, Kemikiliği aspirasyonu ve kemik iliği biyopsisi testlerinin amacı. AML hücrelerine yakından bakmak, kemik iliğinde kaç tane AML hücresi olduğunu bulmak, Hastanın AML tipini saptamaktır. Hücrelermikroskop altında incelenir.

Doktorlar hücre tipini görmek amacıyla aspirasyondan elde edilen hücre örneğinikullanırlar. Örneğin;blast hücreleri. Vücuttakiher hücrenin genleri taşıyan kromozomları vardır. Genlerher hücreye ne yapacaklarının talimatını verir. İmmünofenotiplemeAML tipini bulmak için kullanılan bir testtir. Bireyinhangi AML tipine sahip olduğunu bilmek önemlidir. HastanınAML tipini bilmek doktorun tedaviyi planlamasına yardım eder. Akutpromiyelositik lösemisi (APL) olan hastaların diğer AML tipleri olanhastalardan farklı bir tedaviye ihtiyacı vardır. Sitogenetikanaliz, lösemi blast hücrelerindeki kromozomların incelendiği bir laboratuvar tetkikidir. Kromozomlardakibazı değişiklikler hekimlere AML hastasını nasıl tedavi edecekleri konusundabilgi verir. Kemikiliği biyopsisinde kromozom ve gen anormallikleri ile birlikte, kemikiliğindeki tutulum derecesi saptanabilir. Her ikitetkik aynı zamanda tedavinin lösemi blast hücrelerini ortadan kaldırıpkaldırmadığının belirlenmesi için kullanılır. Doktor butetkiklerden elde edilen bilgilere dayanarak, lösemiolup olmadığı, hastayauygulanması gereken tedavi türü ve hastaiçin en iyi tedavinin hangisi olduğuna karar verir. Doktor,hasta için en iyi tedavinin hangisi olduğuna karar verirken hastanın yaşını,genel sağlık durumunu ve kromozomlardakibazı değişiklikleri göz önünde bulundurur.

TANI

Önceliklehastanın şikâyetlerinden ve muayene bulgularından şüphelenilmesi gerekir ve kantestleri ile tanı netleştirilebilir. Dahasonra kemik iliği biyopsisi, özel kan testleri ve genetik testler yapılır. Genel olarak, kronik lösemi, akut lösemiden daha yavaş ilerler. KMLhastaları tipik olarak 3-5 yıl boyunca normaldirler daha sonra AML benzeri birtablo meydana gelir. Şu aniçin lösemiden korunmanın kesin bir yöntemi bilinmemektedir. Ancakileriki yıllarda genetik testler, lösemi gelişme riski yüksek kişileribelirlemede kullanılabilir. O dönemekadar lösemi hastalarının birinci derece akrabaları düzenli olarak doktorlarınamuayene olmalı ve kan testi yaptırmalıdırlar.

BELİRTİLER

İlerleyicibir seyir gösteren hastalığın belirtileri, anormal-habis hücrelerin, kanyapıcı organlarda normal hücrelerin yapımını engellemesi sonucunda ortayaçıkar. Normalalyuvarların yapımındaki azalma ile kansızlık-anemi;

Anemi-Kansızlık Nedir. https://www.facebook.com/groups/kan.ariyoruz/doc/447759785263741/

Halsizlik, kemik ve eklemlerde ağrılar, baş ağrıları, deride kızarıklıklar, saç dökülmesigibi kronik hastalıklar ve ateş; normalakyuvarların yapımındaki azalma neticesinde enfeksiyona yatkınlık, mikrobikhastalıklar ve ateş; kan pıhtılaşmasında rol alan kanpulcuklarının-trombositler yapımındakiazalma ile çeşitli kanamalar-burun kanaması, diş eti kanamaları, cilt altıkanaması meydana gelir. Cilttesık sık çürükler meydana gelir veya kesik oluştuğunda kanama güçlükledurdurulur. Ayrıca,hastalığın diğer bazı bulguları da habis hücrelerin bazı organları işgaletmesine ve çeşitlikimyevi maddeler salgılamasına bağlanır. Bütün buhızlı hücre yapım ve yıkımı, kilo kaybı ve terlemeye de yol açar. Hastalardadalak genellikle büyümüştür ve lenf düğümlerinde de şişlikler tespit edilir. Karındaşişkinlik hissi vardır. Erkendöneme ait belirtiler genelde gözden kaçmaktadır, çünkü budönemdeki şikâyetler nezle veya diğer sık gözlenen hastalık şikayetlerinebenzer.

AMLTİPLERİ

Sekiz tipAML vardır. M0, M1 veM2 hepsi miyeloblastik lösemilerdir. AML'lihastalardan çoğunda bu tiplerden biri vardır. M3 akutpromiyelositik lösemidir (APL). ErişkinAML hastalarının 10'da 1'inde APL tipi vardır. M4 akutmiyelomonositik lösemidir. Beş AMLhastasının birinde bu tip vardır. M5 akutmonositik lösemidir. Yüz AMLhastasının yaklaşık 15'inde bu tip vardır. M6 akuteritrolösemi ve M7 akut megakaryositik lösemidir. Bu tipler nadirdir.

AML İLE BAŞA ÇIKMAK:

Sizdeveya çocuğunuzda ALL olduğu haberi birçok duyguyu açığa çıkarır. ALL ilemücadele eden insanlar daha sonra neler olacağı konusunda bilinmezlerle yüzyüze gelirler. Siz veaileniz endişelerinizi sağlık bakım ekibinizle paylaşabilirsiniz. İlk olarak ALL ve sizin veya çocuğunuzun tedavisi konusunda neler bilmenizgerektiğini öğrenmeye odaklanabilirsiniz. Ardındanremisyon ve iyileşme ümidiyle geleceğe bakabilirsiniz. Tedaviseçimi büyük oranda strese neden olabilir. Sağlıkbakım ekibinin yardımını ve rehberliğini talep etmek önemlidir. Tüm tıbbi sorular hakkında konuşmak kararların oluşturulmasına katkıda bulunacaktır. AMLhastaları nasıl hissettikleri konusunda aileleri ve arkadaşlarıyla da konuşmakisteyebilirler. Aile vearkadaşlar ileride nelerle başa çıkılacağı konusunda size yardım edebilirler. Arkadaşveya aile üyesi tedavilere sizinle birlikte gidebilir. Ayrıca AML'li hastalar genellikle birbirlerini tanırlar. Buarkadaşlığın da yararı vardır. Ruh halizamanla iyileşme göstermeyen hastaların tıbbi yardım almaları önemlidir. Hasta AMLtedavisine alınsa dahi depresyon tedavi edilmelidir. Hastanınsağlık bakım ekibi depresyon tedavisi için rehberlik ve
yönlendirmeyapabilir.

ÇOCUKLARIN HASTALIKLA BAŞA ÇIKMASINA YARDIM ETMEK

ALL'liçocuklar korkmuş ve çaresiz hissedebilirler. Hastalıklarınıve tedaviyi anlamak için yaşları çok küçük olabilir. AML'liçocuklar kaçırdıkları derslerle, arkadaşlarıyla ve sevdikleri aktivitelerle ilgilenebilirler. Onları"incittikleri" için doktorlar ve hemşirelere kızgın olabilirler. Ebeveynlerinekızabilirler-ebeveynlerinin onları hastalandırdığına inanabilirler. Testlereve tedavilere izin verdikleri için anne babalarına kızabilirler. Hayatlarında ki değişiklikler konusunda daha iyi hissedebilmeleri için çocuklara yardımedebilmenin bir yolu doktor onayladığı anda "normal" aktiviteler içinde yeralmalarını sağlamaktır. AML'liçocukların kardeşleri de özel bir ilgiye ihtiyaç duyarlar. Onlar daAML olmaktan korkabilirler. Kardeşlerininhasta olmasından dolayı huzursuz olabilirler. Ebeveynlerininonlarla birlikte olmamasına üzülebilir veya kızabilirler.

AML'liçocukların ebeveynleri:

-Her şeyiçin nasıl yeterli zaman bulacakları

-Tedaviiçin nasıl ödeme yapacakları

-Çocuklarınaen iyi desteği nasıl sağlayacakları konularında çocuklarının sağlık bakımekibiyle konuşmak isteyebilirler.

AMLhakkında ve hastalığın nasıl tedavi edileceği konusunda doktorunuzla konuşun. Bukonuşma tedavinize veya çocuğunuzun tedavisine katılmanıza ve karar vermenizeyardım edecektir.

AMLhastaları veya AML'li çocukların ebeveynleri için öneriler:

-Doktorunuzlatüm randevularınıza gidin.

-Tümilaçları doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın.

-Enfeksiyonuönlemek amacıyla doktorunuzun kalabalığa karışmamak ve el yıkamak gibitavsiyelerine uyun.

-Her günsağlıklı yemekler yiyin. Üç ana öğün yerine 4 veya 5 kez daha az miktarda yemekyemek uygundur.

-Yemekyemek istemeyen hastalar için tedavi ekibine beslenmeyle ilgili ipuçları sorun.

-Diğersağlık gereksinimlerinizi karşılamak için aile hekiminize gidin.

Hastaların kaybedilmelerinin en önemlisebepleri aşırı zayıflık, mikrobikhastalıklar, kanama ve işgale bağlı organ yetmezlikleridir. Tatbik edilen tedavilerle hastalıkkrizi-atağı atlatılabilmektedir. Ancak bazen kısa bazen de yıllarca sürenaralardan sonra hastalık yeniden ortaya çıkabilmektedir. AML'ye yakalanma olasılığı yaşla birlikteartmaktadır. Ancak, çocuklarda ve her yaşta erişkinlerdeAML ortaya çıkabilir. Lösemi olan her beş çocuktan birinde AMLvardır.

AML' de BELİRTİ VE BULGULAR. https://www.facebook.com/groups/kan.ariyoruz/doc/551590981547287/

AML-Akut Myeloid Lösemi TEDAVİSİ. https://www.facebook.com/groups/kan.ariyoruz/doc/551589144880804/

AML' de HASTALIK VE TEDAVİNİN YAN ETKİLERİ. https://www.facebook.com/groups/kan.ariyoruz/doc/551586748214377/

AML-Akut Myeloid Lösemi için KLİNİK ÇALIŞMALAR. https://www.facebook.com/groups/kan.ariyoruz/doc/551570078216044/